مسئولیت اولیاء در امور مدرسه
مشورت و همكاري اولياي دانشآموزان بامدرسه، با اين كه از قديم به دلايل مختلف داراي اهميت بوده است، در چند دهه اخير مخصوصاً الان كه عصر اطلاعات و فناوري و دانايي لقب گرفته و تحولات سريع اجتماعي و اقتصادي و حتي در ارزشها و روشهاي زندگي در جوامع پديد آمده است، اهميت و ضرورت آن بيش از پيش محرز ميشود.
پيش از اين وظيفه مدرسه منحصر به انتقال دانش و معلومات به دانشآموزان بود، اما در جامعه امروز اين شيوه به روش فرايندي انجام ميشود و ديگر مثلث آموزشي (معلم - مدرسه - كتاب) معني و مفهوم خود را از دست داده است و مدرسه علاوهبر ايجاد زمينه و تسهيلات براي يادگيري مربيان، ضامن رشد اجتماعي، عاطفي و سلامت و بهداشت رواني آنان نيز است. مسئوليتهايي كه مشاركت نهاد بسيار مهم خانواده را در كنار مدرسه طلب مينمايد. از سويي خانواده، به عنوان نخستين مكتب آموزشي و تربيت فرزندان همواره مورد توجه بوده و هست چرا كه نهاد اوليه پرورش و رشد فرزندان و نهادينه كردن امور فرهنگي، آموزشي، تربيتي و... و نخستين معماران هويت و اصليترين مهندسان بناي اخلاقي و... آنجا هستند.
از سوي ديگر مدرسه قادر نيست چنين مسئوليتي را بدون شناخت خانواده و بدون تكيه بر امكانات و توانائيهاي اوليا و همكاري آنان برعهده گيرد و تجربيات و تحقيقات نشان ميدهد راه حل بسياري از مسائلي كه امروز مدرسه با دانشآموزان دارد، نميتواند جز در تعامل مستقيم با كانون خانواده و بهبود كيفيت ارتباطات آنان با اولياي دانشآموزان حل و فصل شود.
اگر اين ارتباط تسهيل و توسعه يابد و نسبت به هم پيشداوري ننمايند و اوليا بتوانند در تنظيم و تهيه محتواي برنامههاي پرورشي و آموزشي مدرسه نقش فعالتري را ايفا كنند و صرفاً در مدارس شنوندگان خاموشي محسوب نشوند و برنامه جلسات اوليا نيز، متناسب با نيازها و انتظارات آنان كه داراي تحصيلات، فرهنگها و نگرشهاي مختلف هستند تدوين و ارائه شود، عاملي مهم در جلب مشاركت اوليا خواهد بود و آنان بايد اين مشاركت را نوعي مشورت بدانند كه در قرآن در آيات 38 سوره شوري و 159 آل عمران بر آن تاكيد شده است. مشاركتي كه اگر از روي اراده و با ميل و رغبت، مداوم و مستمر و با برنامه انجام شود، رشد و مشاركتي كه در آن حق و تكليف طرفين تعريف شده و يك طرفه نيست.در اين صورت است كه برگزاري انتخابات انجمن اوليا و مربيان به عنوان تجليگاه مشاركت خانه و مدرسه و محيطي براي تبادل و تعامل دانستههاي والدين و مربيان معني و مفهوم واقعي خود را مييابد و تقويت آن به نفع امروز و فرداي دانشآموزان اين سرمايههاي اجتماعي و ملي خواهد بود و انجمن وظيفه پيدا ميكند تا با تقويت حس مسئوليت والدين در امر تربيت فرزند خويش و آگاه ساختن والدين و مربيان به مسائل فرزندان و بهرهمندي از توان و ظرفيت ساير اوليا تلاش نمايد.
انجمنهاي اوليا و مربيان به مثابه پلي تلقي شوند تا اطلاعات و تجارب به يكديگر انتقال يابد، و هم خانواده و هم مدرسه نقش خود را در سلامت روحي و رواني فرزندان اين مرز و بوم به خوبي تعريف، تبيين و تعيين نمايد تا دوگانگي نقش و تعارض رفتار كاهش يابد.
تحقيقات و مطالعات انجام شده نشان ميدهد كه رفتار كودكان تابعي است از رفتار والدين در درجه اول و رفتار همسالان و معلمان در درجه دوم.
يك رابطه مطلوب و رفتار معين فرصت مناسب براي ابراز وجود و شناخت فعاليتها و همبستگي و وفاداري دوجانبه را ايجاد و برعكس رابطه و رفتار ديگر و يا تعارض رفتارها نتيجه معكوسي را به دنبال ميآورد. بنابراين تلاشهاي مربوط به آموزش و پرورش دانشآموزان وقتي به نتيجه مطلوب ميرسد كه در كنار مدرسه، خانواده نيز قادر به ايفاء نقش و مسئوليتهاي تربيتي و آموزشي خود به نحو مطلوب و شايسته باشد، لذا مدارس علاوهبر تشكيل انجمن اوليا و مربيان بايد سعي نمايند تا زمينهساز حضور بيشتر والدين در فرايند تعليم و تربيت و پاسخگويي به نيازهاي روز جامعه و تطابق با مقتضيات اجتماعي براي به انجام رساندن رسالت خود و حركت در جهت اهداف تعيين شده و اثر بخشي و كارآيي بيشتر باشند و رابطهاي پويا، آگاهانه و درهم تنيده با اوليا برقرار نمايند.
لذا ضرورت دارد در توسعه مشاركت اوليا و مشورت با آنان عواملي چون شمول، عمق، گستردگي فعال، معنادار و مبتنيبر نياز متقابل و ايجاد روحيه مشاركت مورد توجه قرار گيرد و باتوجه به فرموده مقام معظم رهبري (اگر خانه و مدرسه را از نظر تعليم و تربيت به يكديگر متصل كنيم، پيوندي مبارك انجام دادهايم كه اگر به صورت كامل انجام شود كار مهمي است ) .
بحرانيترين وضعيتي كه بر شيوه انديشه و كنش ما سايه انداخته و بايد از آن عبور كنيم اين است كه بايد مردم را به مركز همه كارهايي بياوريم كه انجام ميدهيم. هيچ دعوتي اصيلتر و هيچ مسئوليتي بزرگتر از اين نيست كه مردان، زنان و كودكاني كه در شهرها و روستاهاي سراسر جهان هستند از توانايي بهبود بخشيدن به زندگي خود برخوردار بشوند.
در اين راستا و باتوجه به تاكيداتي كه در مورد شورا و مشورت در قرآن كريم شده است. و امر هم شورا بينم و اذا عزمت فتوكل عليالله و امرهم شوري بينهم و مما رزقنا هم ينفقون.
موضوع توسعه نقش و حضور اوليا در فرايند تعليم و جلب مشاركت آنان در آنچه كه خداوند روزيشان نموده و ايجاد زمينه براي انفاق به ضرورتي اجتنابناپذير تبديل شده است، تا با تقويت مشاركت و همكاري اوليا به ويژه اولياي متخصص و توانمند براي ارائه خدمات داوطلبانه به مدارس، نقش انجمن اوليا و مربيان مدرسه توسعه يافته و به ارتقاي كيفي برنامهها و خدمات آموزشي- پرورشي بيشتر همت خواهد نمود و با تشكيل كارگروههاي توسعه فعاليتهاي آموزشي، پرورشي، فوق برنامه و بهداشتي و كار گروه توسعه فعاليتهاي مالي و عمراني و رفاهي و كارگروههاي مورد نياز ديگر و انجام وظائفي از قبيل شناسايي و معرفي امكانات و توانمنديهاي محلي، بررسي و شناسايي مشكلات مدرسه و ارائه راهكارهاي اجرايي و همفكري و تشريك مساعي با يكديگر و ارائه طرحها، پيشنهادها و راهكارهاي مناسب براي بهبود و ارتقاي كيفي برنامهها و فعاليتهاي مدرسه گامهاي عملي را برخواهند داشت و از مشاركت يك بعدي اوليا به مشاركت چند بعدي و از مشاركت انفعالي به اوج مشاركت يعني مشاركت خودجوش عملي و پيشرفته خواهند رسيد